Omschrijving:

De gemeenteraad keurt het participatie- en inspraakreglement goed.

Motivering:

Relevante voorgeschiedenis, feiten en context:

Het bestuur van de gemeente en het OCMW van Ranst wil in de periode 2026-2031 inzetten op inspraak en participatie van bij de start van het besluitvormingsproces.

Het gemeentebestuur probeert een zo open mogelijk beleid te voeren. Informatie en inspraak spelen hierbij een zeer belangrijke rol. Dit gebeurt door de inwoners in te lichten via de diverse gemeentelijke informatiekanalen.

Daarnaast is er ook het inspraakbeleid waarmee het gemeentebestuur zijn inwoners de mogelijkheid geeft hun stem te laten meeklinken in de gemeentelijke besluitvorming. Door deze aanpak willen we betere keuzes maken en een groter draagvlak creëren bij onze inwoners. Samen met de inwoners van Ranst willen we nadenken over de richting die Ranst moet uitgaan, op weg naar 2031. De inbreng van de bevolking is voor het bestuur een belangrijke leidraad. Het Decreet Lokaal Bestuur heeft meer vrijheid gegeven aan de lokale besturen om geëngageerde burgers te kunnen betrekken bij de lokale beleidsvoering via burgerparticipatie.

Sommige adviesraden blijven verplicht als adviesraad. In onze gemeente zijn ook een aantal andere raden actief, die het contact tussen de burger en het gemeentebestuur bevorderen:

-          Jeugdraad

-          Lokaal overleg Kinderopvang (LOK)

-          Gecoro

-          Themaraad erfgoed

-          Gemeentelijke raad voor ontwikkelingssamenwerking

-          Jumelagecomité

-          Themaraad toerisme

-          Seniorenraad

-          Verenigingenkoepel

-          Dorpsteams

-          Mobiliteitsraad

-          Gezondheidsraad

-          ...

Juridisch kader:

Art. 2, §1 van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur

De gemeenten en de openbare centra voor maatschappelijk welzijn beogen om op het lokale niveau duurzaam bij te dragen aan het welzijn van de burgers en verzekeren een burgernabije, democratische, transparante en doelmatige uitoefening van hun bevoegdheden.
Ze betrekken de inwoners zo veel mogelijk bij het beleid en zorgen voor openheid van bestuur.

Artikel 304 van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur

§ 1. De gemeenteraad voert een beleid op het vlak van de betrokkenheid en de inspraak van de burgers of van de doelgroepen, met inbegrip van een regeling over het recht van de inwoners om voorstellen en vragen op de agenda van de gemeenteraad te zetten.

Het eerste lid is van toepassing op het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn, met dien verstande dat "gemeenteraad" wordt gelezen als "raad voor maatschappelijk welzijn".

§ 2. Overeenkomstig artikel 28 van de Grondwet, heeft iedereen het recht verzoekschriften in te dienen bij de organen van de gemeente en bij de organen van het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn.

§ 3. Onder voorbehoud van de wettelijke en decretale bepalingen die op dit gebied gelden, kan alleen de gemeenteraad overgaan tot de organisatie van raden en overlegstructuren die als opdracht hebben op regelmatige en systematische wijze het gemeentebestuur te adviseren.
Ten hoogste twee derde van de leden van de raden en de overlegstructuren, vermeld in het eerste lid, is van hetzelfde geslacht. Als dat niet het geval is, kan niet op rechtsgeldige wijze advies worden uitgebracht.

Gemeenteraadsleden en leden van het college van burgemeester en schepenen kunnen geen stemgerechtigd lid zijn van de raden en de overlegstructuren, vermeld in het eerste lid.

§ 4. De gemeenteraad en de raad voor maatschappelijk welzijn kunnen ook andere initiatieven nemen om de inspraak van de burgers te bevorderen.

§ 5. De gemeenteraad bepaalt bij reglement de wijze waarop concreet vorm gegeven wordt aan de inspraak, vermeld in paragraaf 1 tot en met 4, voor de gemeente en haar organen.
De raad voor maatschappelijk welzijn bepaalt bij reglement de wijze waarop concreet vorm gegeven wordt aan de inspraak, vermeld in paragraaf 1, 2 en 4, voor het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn en zijn organen.

Artikel 41, lid 1 van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur

Behalve bij de uitdrukkelijke toewijzing van een bevoegdheid krachtens een wet of decreet aan de gemeenteraad, kan de gemeenteraad bij reglement bepaalde bevoegdheden toevertrouwen aan het college van burgemeester en schepenen.

Artikel 8 tot en met 12 en 32-33 van het huishoudelijk reglement van de gemeenteraad zoals goedgekeurd door de gemeenteraad op 20 januari 2025.

Deze artikelen beschrijven de informatie ten aanzien van de gemeenteraadsleden en het publiek en de mogelijkheid om verzoekschriften in te dienen.

Het besluit van de gemeenteraad van 19 december 2022 met de goedkeuring van het reglement van de klachtenbehandeling.

De artikels 285, §1, 1°; 286, §1, 1°, 287, 288 en 330 van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur

De burgemeester publiceert via de webtoepassing een lijst met besluiten en maakt de besluiten aangaande reglementen van de gemeenteraad bekend binnen tien dagen nadat ze werden aangenomen en met vermelding van hun datum van aanname. De reglementen treden in werking op de vijfde dag na hun bekendmaking, tenzij anders bepaald. De bekendmaking en de datum van bekendmaking van de reglementen moet blijken uit de aantekening in een register. Op dezelfde dag als de bekendmaking op de webtoepassing van de besluiten van de gemeenteraad, brengt de gemeenteoverheid de toezichthoudende overheid op de hoogte van de bekendmaking ervan.

Bijkomende motivering:

Het bestuur wil duidelijkheid scheppen over hoe burgers kunnen participeren aan het beleid. Daarbij wil het bestuur nogmaals benadrukken dat de permanente inzet van de huidige participanten sterk wordt geapprecieerd en dat de nieuwe organisatie ervoor moet zorgen dat nog meer mensen worden betrokken bij de werking van onze gemeente.
Het bestuur tracht inspraak en participatie van de inwoners te versterken door op verschillende manieren en op diverse thema's in te zetten en daarbij de inwoners zo veel mogelijk te betrekken.  Momenteel zijn de Gecoro en de jeugdraad de enige verplichte adviesraden die worden ingericht. Naast deze verplichte adviesraden worden er ook diverse themaraden georganiseerd. De themaraden richten zich op brede thema's die de hele gemeente overkoepelend aangaan. Het oprichten van nieuwe themaraden is mogelijk mits goedkeuring van de raad.

In elk dorp tracht het bestuur één dorpsteam te activeren.  De dorpsteams richten zich op dorpsspecifieke materie en werken steeds in het kader van het visiedocument, opgesteld door en voor hun dorp.

Het college van burgemeester en schepenen kan tevens zowel over algemene thema's als over specifieke dossiers inspraakvergaderingen, bewonersbevragingen, enquêtes en andere vormen van niet-structurele inspraak organiseren.

Besluit met:

23 stemmen voor: Bart Goris (Pit), Katlijn Hofmans (Pit), Christel Engelen (Ons Ranst), Tim Peeters (Vrij Ranst), Sonja De Pooter (Vrij Ranst), Tine Muyshondt (Pit), Luc Redig (Groen), Fernand Bossaerts (Pit), Johan De Ryck (N-VA), Kevin Helsen (Pit), Guido Wittocx (N-VA), Christel Meeus (Pit), Fons Huysmans (Pit), Annelies Creten (Groen), Zoe Helsen (N-VA), Gunter Michiels (Pit), Kurt Stabel (Vrij Ranst), Mieke Van Rompaey (Ons Ranst), Kris Wouters (N-VA), Ludo Janssens (Ons Ranst), Kurt De Belder (Groen), Lucas Verbeeck (N-VA) en Roel Vermeesch (Pit)

Art. 1: Algemene bepaling

Dit reglement geeft nadere invulling aan een aantal vormen van inspraak, betrokkenheid en participatie vanwege de burgers en doelgroepen ten aanzien van het beleid, de besluitvorming en de dienstverlening.

Deze regeling is welteverstaan niet beperkend bedoeld: naast de inspraakvormen die in dit reglement uitdrukkelijk worden benoemd, zal het gemeentebestuur steeds ook nog op andere manieren zijn belanghebbenden kunnen informeren, consulteren en betrekken.

Art. 2: Agenderingsrecht

§1. Inwoners kunnen een gezamenlijk verzoek richten tot het college van burgemeester en schepenen om een punt op de gemeenteraad te agenderen over de gemeentelijke beleidsvoering of dienstverlening.

Het verzoek wordt schriftelijk opgesteld en voldoet aan volgende voorschriften:

-          Het verzoek wordt ondertekend door minstens honderd inwoners ouder dan zestien jaar, waarvan de namen, voornamen en geboortedata worden vermeld.

-          Het verzoek wordt vergezeld van een gemotiveerde nota die de concrete voorstellen en vragen over de beoogde beleidsvoering of dienstverlening nader toelicht.

-          Het verzoek vermeldt de gegevens van de inwoner die als contactpersoon zal dienen voor het bestuur en de administratie. Deze persoon is tevens diegene die het punt ter plekke zal toelichten aan de gemeenteraad. Dit is normaal gezien, maar niet noodzakelijk de eerste ondertekenaar, hierbij eventueel bijgestaan door de tweede ondertekenaar of een expert die geïdentificeerd wordt in het verzoek.

§2. De initiatiefnemers kiezen de indieningswijze van hun verzoek. Wanneer zij niet opteren voor een aangetekende zending, vragen zij zelf om een schriftelijke ontvangstbevestiging, bijvoorbeeld per email of bij afgifte.

§3. Het college van burgemeester en schepenen kijkt na of het verzoek regelmatig is en stelt een concrete datum van agendering voor. De behandeling ter zitting vindt plaats binnen een redelijke termijn - bij voorkeur binnen de 2 maanden - onder meer rekening houdende met de inhoud van het verzoek, de beschikbare zittingsdata en de eventuele benodigde voorbereidingstijd. Er wordt een indicatie gegeven van de beschikbare tijd voor de toelichting ter zitting door de in het verzoek aangewezen persoon of personen.

Het college van burgemeester en schepenen duidt een medewerker van het lokaal bestuur aan om de communicatie te voeren met de in het verzoek aangeduide contactpersoon, eventuele ontbrekende gegevens op te vragen en zo nodig in overleg te treden over de datum van agenderen en de duur van de toelichting.

§4. De gemeenteraad spreekt zich ter zitting uit over haar bevoegdheid ten aanzien van de inhoud van het verzoek, en over de mate en wijze waarin zij binnen haar bevoegdheden aan de verzoeken en vragen gevolg beoogt te geven.

De gemeenteraad kan het college van burgemeester en schepenen met respect voor de betrokken bevoegdheden belasten met de verdere opvolging en afhandeling.

Art. 3: Verzoekschriften

§1. Iedere burger heeft het recht verzoekschriften, door één of meer personen ondertekend, schriftelijk bij de organen van de gemeente in te dienen.

Een verzoek is een vraag om iets te doen of te laten. Uit de tekst van het verzoekschrift moet de vraag duidelijk zijn.

De organen van de gemeente zijn de gemeenteraad, het college van burgemeester en schepenen, de voorzitter van de gemeenteraad, de burgemeester, de algemeen directeur en elk ander orgaan van de gemeente dat als overheid optreedt.

§2. De verzoekschriften worden aan het orgaan van de gemeente gericht tot wiens bevoegdheid de inhoud van het verzoek behoort.  Komt een verzoekschrift niet bij het juiste orgaan aan, dan bezorgt dit orgaan het verzoek aan de juiste bestemmeling.

§3. Verzoekschriften die een onderwerp betreffen dat niet tot de bevoegdheid van de gemeente behoort, zijn onontvankelijk. Verzoekschriften die duidelijk tot de bevoegdheid van het OCMW behoren, worden overgemaakt aan het bevoegde orgaan van het OCMW. De indiener wordt daarvan op de hoogte gebracht.

§4. Een schriftelijke vraag wordt niet als verzoekschrift beschouwd als:
1° de vraag onredelijk is of te vaag geformuleerd;

2° het louter een mening is en geen concreet verzoek;

3° de vraag anoniem, d.w.z. zonder vermelding van naam, voornaam en adres, werd ingediend;

4° het taalgebruik ervan beledigend is.

Het orgaan of de voorzitter van het orgaan maakt deze beoordeling. Hij kan de indiener om een nieuw geformuleerd verzoekschrift vragen dat wel aan de ontvankelijkheidsvoorwaarden voldoet.

§5. Is het een verzoekschrift voor de gemeenteraad, dan plaatst de voorzitter van de gemeenteraad het verzoekschrift op de agenda van de eerstvolgende gemeenteraad indien het minstens 14 dagen voor de vergadering werd ontvangen. Wordt het verzoekschrift later ingediend, dan komt het op de agenda van de volgende vergadering.

§6. De gemeenteraad kan de bij hem ingediende verzoekschriften naar het college van burgemeester en schepenen verwijzen met het verzoek om over de inhoud ervan uitleg te verstrekken.

§7. De verzoeker of, indien het verzoekschrift door meerdere personen ondertekend is, de eerste ondertekenaar van het verzoekschrift, kan worden gehoord door het betrokken orgaan van de gemeente op uitnodiging van de voorzitter van de gemeenteraad.

§8. Het betrokken orgaan van de gemeente verstrekt, binnen drie maanden na de indiening van het verzoekschrift, een gemotiveerd antwoord aan de verzoeker of, indien het verzoekschrift door meer personen ondertekend is, aan de eerste ondertekenaar van het verzoekschrift.

§9. Het recht om verzoekschriften in te dienen wordt verder geregeld in het huishoudelijk reglement van de gemeenteraad.

Art. 4: Meldingen en klachten

Via het gemeentelijk meldpunt kan eenieder meldingen of suggesties doen, vragen stellen of klachten indienen met betrekking tot de dienstverlening. De behandeling gebeurt overeenkomstig de bepalingen van het klachtenreglement. Er wordt jaarlijks rapportering aan de gemeenteraad voorzien.

Art. 5: Initiatieven die het college van burgemeester en schepenen kan nemen

§1. De gemeenteraad delegeert de bevoegdheid om andere initiatieven te nemen rond inspraak en participatie aan het college van burgemeester en schepenen. Het college van burgemeester en schepenen kan zowel over algemene thema's als over specifieke dossiers inspraakvergaderingen, bewonersbevragingen, enquêtes en andere initiatieven organiseren.

Deze bevoegdheid omvat initiatieven die niet onder de artikelen 6 en 7 vallen en dus niet beschouwd worden als raden en overlegstructuren die op regelmatige en systematische wijze het gemeentebestuur adviseren.

§2. De praktische organisatie ervan gebeurt in functie van een maximaal bereik van de betrokken doelgroep(en). Zij worden goed geïnformeerd. Hun praktische modaliteiten (vorm, plaats, tijdstip, termijn,...) zijn voldoende laagdrempelig en burgervriendelijk.

§3. Alle betrokken inwoners krijgen de kans om deel te nemen.

§4. De resultaten dienen als input voor de besluitvorming van het bestuur.

§5. Openbare onderzoeken die voorgeschreven zijn door bijzondere regelgeving (bijv. inzake ruimtelijke ordening,...) worden georganiseerd overeenkomstig de bijzondere bepalingen daaromtrent.

Art. 6: Adviesraden

§1. Adviesraden hebben als doel het gemeentebestuur te adviseren over thema's die belangrijk zijn voor het lokale beleid. Ze brengen kennis en ervaring samen vanuit de inwoners en helpen zo mee aan een gedragen en toekomstgericht  beleid.

§2. Ten hoogste twee derde van de leden van de raden is van hetzelfde geslacht. Als dat niet het geval is, kan niet op rechtsgeldige wijze advies worden uitgebracht.

§3. De adviesraden hebben een open karakter: inwoners, verenigingen en belanghebbenden die zich betrokken voelen, kunnen zich aanmelden. Op die manier blijven de raden een plek waar verschillende perspectieven samenkomen en waar dialoog centraal staat.

§4. Het Decreet Lokaal Bestuur maakt verschillende vormen van participatie mogelijk. Enkel de Gecoro (gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening) en de Jeugdraad zijn verplicht in onze gemeente.

Art. 7: Themaraden en andere overlegstructuren

§1. Net zoals de adviesraden hebben ook de themaraden als doel het gemeentebestuur te adviseren over thema's die belangrijk zijn voor het lokale beleid. Ze brengen kennis en ervaring over overkoepelende thema's over de hele gemeente samen.

§2. Ten hoogste twee derde van de leden van de themaraden en gelijkaardige overlegstructuren is van hetzelfde geslacht. Als dat niet het geval is, kan niet op rechtsgeldige wijze advies worden uitgebracht.

Het staat de raden verder vrij een interne vorm van organisatie af te spreken, zolang die garant staat voor een zo breed mogelijke vertegenwoordiging van de bevolking.

§3. De themaraden hebben een eigen samenstelling en eigen werking. De mogelijkheid om al dan niet georganiseerde burgers bij de themaraden te betrekken wordt sterk gestimuleerd.
§4. De themaraden worden begeleid door een ambtenaar die bevoegd is in het betrokken beleidsdomein.

§5. Volgende themaraden zijn momenteel actief in de gemeente:

-          Lokaal overleg Kinderopvang (LOK)

-          Themaraad erfgoed

-          Gemeentelijke raad voor ontwikkelingssamenwerking

-          Jumelagecomité

-          Themaraad toerisme

-          Seniorenraad

-          Verenigingenkoepel

-          Mobiliteitsraad

-          Gezondheidsraad

§6. Enkel de gemeenteraad kan beslissen om over te gaan tot de organisatie van raden en overlegstructuren die als opdracht hebben op regelmatige en systematische wijze het gemeentebestuur te adviseren.

Art. 8: Dorpsteams

§1. Het traject Veerkrachtige Dorpen is een burgerinitiatief waar de dorpsteams in samenwerking met het gemeentebestuur een langetermijnvisie ontwikkelden en concrete actieplannen opstellen op maat van hun dorp en haar bewoners.

§2. Het dorpsteam is een open groep die bestaat uit inwoners met goesting om het algemeen belang van het dorp te behartigen. Ze vormt een brug tussen inwoners en lokaal bestuur, is een spreekbuis en aanspreekpunt en krijgt en geeft vertrouwen.

Het dorpsteam functioneert echter niet als een raad of overlegstructuur die op regelmatige en systematische wijze het gemeentebestuur adviseert.

§3. De acties die door de dorpsteams opgenomen worden, kaderen steeds in de visiedocumenten die werden opgesteld.

§4. De dorpsteams werken heel gericht naar hun deelgemeente toe en leggen bruggen waar mogelijk.

§5. De samenstelling van de dorpsteams is niet onderworpen aan reglementering en staat het hen vrij een interne vorm van organisatie af te spreken.

§6. We streven ernaar om in elke deelgemeente (maximaal) één actief dorpsteam te organiseren.

§7. Een dorpsteam is a-partijpolitiek.

§8. De participatieambtenaar speelt een sleutelrol als centraal aanspreekpunt. Deze rol verbetert de communicatie en samenwerking, wat helpt bij een efficiënte werking en het behalen van doelen, zowel voor het bestuur als voor de dorpsteams.

Art. 9: Slotbepaling

Voorliggend reglement treedt in werking op de vijfde dag na de bekendmaking ervan.

Vanaf inwerkingtreding van voorliggend reglement, wordt het reglement van 17 februari 2020 opgeheven.