Omschrijving:

De gemeenteraad keurt een subsidie goed met betrekking tot de afkoppeling van hemel- en afvalwater.

Motivering:

Relevante voorgeschiedenis, feiten en context:

Met het besluit van de gemeenteraad van 14 december 2009 droeg de gemeente het rioolbeheer op haar grondgebied over aan AWW. In 2018 viel deze overdracht ingevolge een fusie onder Water-link.

In het meerjarenplan wordt wat betreft het budget voor Water-link een deel voorbehouden voor tussenkomst in de voorbereiding en uitvoering van de afkoppelingsplicht voor bepaalde aangelanden bij rioleringsprojecten.

Hierin kadert voorliggend subsidiereglement met inwerkingtreding vanaf 1 januari 2026.

Juridisch kader:

Artikel 41, lid 2, 23° van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur

De gemeenteraad is exclusief bevoegd voor het vaststellen van subsidiereglementen en het toekennen van nominatieve subsidies.

De artikels 3, 7, 1° en 9, lid 1 van de Wet van 14 november 1983 betreffende de controle op de toekenning en op de aanwending van sommige toelagen

Ieder trekker van een toelage moet de toelage gebruiken voor het doel waarvoor zij is toegekend. Zo niet, moet de trekker de toelage terugbetalen.

Het gecoördineerd decreet van 15 juni 2018 betreffende het integraal waterbeleid

Besluit van de Vlaamse Regering van 8 april 2011 houdende bepalingen van rechten en plichten van de exploitanten van een openbaar waterdistributienetwerk en hun klanten met betrekking tot de levering van water bestemd voor menselijke consumptie, de uitvoering van de saneringsverplichting, de niet-aangesloten binneninstallatie en installaties voor tweedecircuitwater in onroerende goederen die niet aangesloten zijn of worden op het openbaar waterdistributienetwerk, en het algemeen waterverkoopreglement

Het besluit van de Vlaamse Regering van 10 februari 2023 tot vaststelling van een gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwater, tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 16 juli 2010 tot bepaling van stedenbouwkundige handelingen waarvoor geen omgevingsvergunning nodig is en tot opheffing van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 juli 2013 houdende vaststelling van een gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten, infiltratievoorzieningen, buffervoorzieningen en gescheiden lozing van afvalwater en hemelwater

Het besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne (titel II van het VLAREM)

De artikels 285, §1, 1°; 286, §1, 1°, 287, 288 en 330 van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur

De burgemeester publiceert via de webtoepassing een lijst met besluiten en maakt de besluiten aangaande reglementen van de gemeenteraad bekend binnen tien dagen nadat ze werden aangenomen en met vermelding van hun datum van aanname. De reglementen treden in werking op de vijfde dag na hun bekendmaking, tenzij anders bepaald. De bekendmaking en de datum van bekendmaking van de reglementen moet blijken uit de aantekening in een register. Op dezelfde dag als de bekendmaking op de webtoepassing van de besluiten van de gemeenteraad, brengt de gemeenteoverheid de toezichthoudende overheid op de hoogte van de bekendmaking ervan.

Bijkomende motivering:

Burgers die omwille van de ouderdom van hun eigendom of bij gebrek aan ingrijpende verbouwingen in het verleden nog geen afkoppelingsplicht kregen opgelegd, dienen naar aanleiding van rioleringsprojecten in hun straat hun aansluiting op de riolering in orde te brengen. Hierbij moeten zij het hemelwater afkoppelen op eigen terrein. Dit kan een onverwachte en vrij hoge kost betekenen voor de betrokkenen.

Het is billijk om een tussenkomst te voorzien voor deze burgers voor de afkoppeling van het regenwater op hun eigen perceel, zodat zij op hun beurt gefaciliteerd worden om bij te dragen aan volgende gewenste effecten voor de gemeente Ranst:

-          het is de eerste stap om infiltratie, buffering en hergebruik van hemelwater op particulier domein te realiseren en op deze wijze het risico op overstromingen in lager gelegen gebieden te beperken.

-          het voorkomt dat rioleringsstelsels onnodig worden belast en overstorten minder in werking treden. De aanvoer van niet-vervuild hemelwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties moet zoveel mogelijk beperkt worden om deze installaties naar behoren te laten werken.

-          het vorm een vereiste om als gemeentebestuur nog in aanmerking te komen voor subsidiëring van de gemeentelijke rioleringen. Niet correcte aansluiting op de riolering ondermijnt bovendien de aanzienlijke investeringen van de gemeente in het gescheiden rioleringsstelsel.

Financiële gevolgen:

Besluit met eenparigheid van stemmen:

Art. 1: Algemene bepalingen over dit reglement en de erin bedoelde tussenkomsten

§1. De gemeenteraad voert met ingang van 1 januari 2026 voorliggend subsidiereglement in voor wat betreft de tussenkomsten in de voorbereiding en uitvoering van de afkoppelingsplicht voor bepaalde aangelanden bij rioleringsprojecten.

§2. Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, komen voor de in dit besluit genoemde tussenkomsten enkel eigenaars in aanmerking van woningen oorspronkelijk vergund in de gespecificeerde periodes en waarvoor afkoppeling ook niet in een latere omgevingsvergunning werd opgelegd.

§3. Eigenaars van gebouwen waarvan het grootste gedeelte in gebruik is als woning en minder dan de helft als bedrijfsgebouw, kunnen in aanmerking komen voor de in de vorige paragraaf bedoelde tussenkomsten voor eigenaars van woningen. Bij twijfel ligt de bewijslast bij de eigenaar. De offerte en facturen mogen dan in elk geval niet op naam van het bedrijf komen.

§4. Bij de afkoppeling van bedrijfsgebouwen is enkel het eerste bezoek van de afkoppelingsdeskundige kostenvrij voor de eigenaar.

§5. De begrippen ‘woning’ en ‘bedrijfsgebouw’ worden begrepen zoals in het volgend artikel gedefinieerd.

§6. Met gegevens die verstrekt worden in het kader van dit reglement, wordt omgegaan in overeenstemming met de geldende regelgeving en met respect voor de rechten die daarin aan de gegevensverstrekker worden toegekend. Zij worden enkel aangewend in het met het oog op de doelstelling van onderhavig reglement en niet langer bewaard dan nodig.

Art. 2: Definities van enkele gebruikte begrippen

Volgende begrippen worden als volgt begrepen in het kader van voorliggend reglement:

-          Afkoppelingsdeskundige: Deskundige die eigenaars informeert en een afkoppelingsdossier opmaakt met het oog op de aanleg van een gescheiden rioleringsstelsel.

-          Bedrijfsgebouw: elk gebouw of gedeelte van een gebouw waarin een economische activiteit heeft plaatsgevonden of plaatsvindt.

-          DWA: Droogweerafvoer is de fractie afvalwater die bij droog weer door het openbaar saneringsnetwerk stroomt. Het is dus afvalwater afkomstig van gebruikt water zonder (niet-verontreinigd) hemelwater. Door een DWA-leiding wordt dus enkel afvalwater afgevoerd.

-          Economische activiteit: iedere industriële, ambachtelijke, handels-, diensten-, landbouw- of tuinbouw-, opslag of administratieve activiteit.

-          Eigenaar: Houder van het zakelijk recht op een woning of gebouw.

-          Gescheiden rioleringsstelsel: Rioleringsstelsel waarbij afvalwater (vuil water) en hemelwater (regenwater) apart worden afgevoerd via afzonderlijke buizen.

-          Hemelwater: Water uit neerslag zoals regen, sneeuw, dooi en hagel.

-          IBA: Een individuele behandeling van afvalwater is een systeem dat het huishoudelijk afvalwater van een enkel gebouw zuivert.

-          Offerte: document dat aan de eigenaar bezorgd wordt na het eerste bezoek van de afkoppelingsdeskundige, met onder meer een overzicht van de stappen en kosten en waarin de tussenkomsten vermeld in voorliggend reglement verrekend worden voor zover van toepassing.

-          Rioleringsproject: door de gemeente, Water-link en Aquafin georganiseerde aanleg van een gescheiden rioleringsstelsel in een of meerdere (delen van) straten.

-          RWA: Regenwaterafvoer staat voor de fractie van het water dat enkel afkomstig is van niet-verontreinigd hemelwater en dus niet van afvalwater. Door een RWA-leiding mag dan ook enkel niet-verontreinigd hemelwater afgevoerd worden.

-          RWA-infiltratie: Het proces waarbij regenwater wordt opgevangen en teruggebracht in de bodem, in plaats van direct af te vloeien naar de riolering. Dit is een duurzame manier om regenwater te beheren en overbelasting van het rioolstelsel te voorkomen.

-          Woning: elk onroerend goed of het deel ervan dat hoofdzakelijk bestemd is voor de huisvesting van een gezin of alleenstaande.

-          Zoneringsplan: Deelt het grondgebied van de gemeente op in het reeds gerioleerd gebied, het gebied waar nog een collectieve zuivering zal worden voorzien en het gebied waar geen collectieve, maar een individuele zuivering zal worden voorzien.

Art. 3: Algemene beginselen gescheiden stelsel, afkoppelings- en keuringsplicht

§1. Het is sinds 1999 verboden hemelwater te lozen in de openbare riolering wanneer het technisch mogelijk of noodzakelijk is dit te scheiden van het afvalwater in een ‘gescheiden stelsel’. Dit is de zogenaamde ‘afkoppelingsplicht’.

Het zoneringsplan bepaalt tot op het gebouwniveau de gerealiseerde en nog te realiseren doelstellingen om deze afkoppeling te realiseren via een IBA of via aansluiting op een gescheiden rioleringsstelsel. 

Waar mogelijk geldt voor de afvoer van hemelwater echter steeds volgende volgorde van voorkeur:

-          opvang voor hergebruik;

-          infiltratie op eigen terrein;

-          buffering met vertraagd lozen in een oppervlaktewater of een kunstmatige afvoerweg voor hemelwater;

-          lozing in de regenwaterafvoerleiding (RWA) in de straat.

§2. Sinds 1 juli 2011 verplicht de omgevingsvergunning gescheiden afvoer van afval- en hemelwater en de keuring van deze werken. De aanvrager kan onder meer verplicht worden tot opvang of infiltratie op eigen terrein in plaats van aansluiting op het RWA-stelsel.

De keuringsplicht geldt ook na wijzigingen aan het privé-rioleringsstelsel van reeds vergunde gebouwen, en dus ook na het realiseren van de scheiding tussen hemel- en afvalwater.

§3. Bij rioleringsprojecten wordt de afkoppelingsplicht opgevolgd door een afkoppelingsdeskundige die elk gebouw vergund voor 1 juli 2011 bezoekt, de eigenaar informeert en in onderling overleg de nodige plannen en afspraken maakt. Bij het einde van de werken moet ieder aangeland gebouw het hemelwater en het afvalwater gescheiden aanbieden tot aan de perceelgrens.

Eventuele uitzonderingen op de afkoppelingsplicht worden beoordeeld door de afkoppelingsdeskundige.

Art. 4: Kosten van bezoek en plannen afkoppelingsdeskundige

§1. Bij rioleringsprojecten is het eerste adviserend bezoek van de afkoppelingsdeskundige aan aangelande gebouwen vergund voor 1 juli 2011 kosteloos voor de eigenaars van zowel woningen als bedrijfsgebouwen.

Na het bezoek ontvangt de eigenaar een offerte met daarin een overzicht van de volgende stappen en geraamde kosten, onder meer rekening houdende met eventuele tussenkomsten uit voorliggend subsidiereglement.

§2. De volgende stap omvat de opmaak van de ‘ontworpen toestand’ en een ‘beschrijvende nota’. Voor woningen vergund voor 1 juli 2011, wordt deze stap geïnitieerd door de afkoppelingsdeskundige is dit kosteloos voor de eigenaar.

Voor bedrijfsgebouwen organiseert en betaalt de eigenaar deze volgende stap zelf. Hij kan zich laten bijstaan door Water-link of een andere externe partij.

§3. De ontworpen toestand houdt onder meer rekening met de informatie verstrekt door de eigenaar, de voorkeursvolgorde voor de afvoer van regenwater en een zo laag mogelijke kost. De beschrijvende nota omschrijft minimaal de uit te voeren werken en de verharding/plantvakken die opgebroken en hersteld moeten worden

§4. De eigenaar duidt vooraf zo goed mogelijk aan welke nutsleidingen drainageleidingen of dergelijke voorkomen in de werkzone. Afwijkingen die pas tijdens de werken aan het licht komen, kunnen leiden tot een herziening van de offerte.

Eigenaars die de werken zelf (laten) uitvoeren, brengen Aquafin zo snel mogelijk van de afwijking op de hoogte.

Art. 5: Kosten van de aansluiting op de afvalwaterafvoer

§1. Bij rioleringsprojecten heeft ieder gebouw recht op één gratis DWA-aansluiting. Dit geldt voor zowel de woningen als de bedrijfsgebouwen. Een bijkomende DWA-aansluiting wordt drie maanden voor de start van de rioleringswerken aangevraagd bij en beoordeeld door de afkoppelingsdeskundige.

Een bijkomende aansluiting brengt 10% extra kosten mee omwille van het bijkomend onderhoud.

§2. De DWA moet waar redelijkerwijze mogelijk steeds passeren via een septische put op privaat terrein. Uitzonderingen worden aangevraagd bij de omgevingsvergunningsaanvraag of bij de afkoppelingsdeskundige.

Art. 6: Kosten en subsidie afkoppeling hemelwater op privaat terrein

§1. Onder voorbehoud van hetgeen bepaald wordt in de volgende paragrafen, zijn kosten voor de afkoppelingswerken op privé-eigendom steeds ten laste van de eigenaar.

§2. Voor het afkoppelen van RWA en DWA op private grond in het kader van rioleringsprojecten, kunnen eigenaars van woningen vergund voor 1 januari 1999 onder bepaalde voorwaarden een subsidie bekomen.

Water-link verrekent de subsidie in de offerte. Zij bedraagt 50% van de kosten voor de afkoppelingswerken met een maximum van €800,00 inclusief btw en wordt verleend wanneer voldaan werd aan elk van volgende voorwaarden:

-          De eigenaar liet de werken ofwel uitvoeren door de aannemer van Aquafin, ofwel voerde hij de werken zelf uit of middels een door hem aangestelde aannemer en legt hij de facturen voor (bv. aannemingskosten, materialen), waarvan echter enkel het gedeelte dat de oorspronkelijke raming van de afkoppelingsdeskundige niet overschrijdt in aanmerking komt voor subsidiëring.  Er is geen tussenkomst voor door de eigenaar zelf gepresteerde uren.

-          Het gaat om een woning vergund voor 1999, waarvoor afkoppeling bovendien niet reeds in een latere vergunning was opgelegd.

-          De eigenaar beschikt over een positief keuringsattest.

-          De eigenaar bezorgde ingevulde en ondertekende exemplaren van de offerte en het daarbij verstrekte attest verlaagd btw-tarief terug.

Art.7: Kosten van keuring en herkeuring na rioleringsprojecten

§1. In het kader van rioleringsprojecten is eerste keuring van de afkoppeling door Aquafin kosteloos voor de eigenaar van een woning. De eigenaar van een bedrijfsgebouw of de eigenaar van een woning die liever een andere keurder aanstelt, bekostigt en organiseert de keuring zelf.

§2. Werden de werken uitgevoerd door Aquafin, dan contacteert een keurder van Aquafin de eigenaar voor een afspraak. De eigenaar moet aanwezig zijn bij de keuring.

Bij een keuring door Aquafin van werken uitgevoerd door de eigenaar of de door hem aangestelde aannemer, is de eigenaar zelf aanwezig en legt hij het afkoppelingsdossier, een ingevulde installatielijst en foto’s van de afkoppelingswerken voor.

§3. Wanneer uit de eerste keuring blijkt dat de afkoppeling niet (conform) werd gerealiseerd, moet een herkeuring gebeuren door de oorspronkelijke keurder.

De kosten van de herkeuring door Aquafin kunnen aan de eigenaar aangerekend worden wanneer hij de werken zelf of middels een door hem aangestelde aannemer heeft uitgevoerd, of indien de door hem verstrekte informatie onvolledig of incorrect blijkt te zijn.

Na de aanpassingswerken vraagt de eigenaar de herkeuring aan bij Aquafin.

Indien de eigenaar na een eerste keuring door Aquafin een andere (externe) keurder aanstelt, dient een volledig nieuwe keuring te gebeuren door de nieuw aangestelde keurder en op kosten van de eigenaar.   

Art.8: Kosten die altijd ten laste van de eigenaar zijn

Volgende kosten worden nooit gesubsidieerd:

-          Kosten om afvalwater naar de straatriolering te brengen, tenzij er voordien geen enkele mogelijkheid was om het afvalwater vooraan aan te sluiten (bv. in het geval men nu loost in een gracht achteraan de woning of in een sterfput).  Ook als blijkt dat de bestaande situatie in slechte staat is en moet vernieuwd worden. 

-          Kosten voor installaties die verplicht zijn omwille van geldende regels in Ranst of ingevolge een omgevingsvergunning (bv. septische put, regenwaterput, vetafscheider, verluchting van het private afvalwatersysteem…)

-          Afkoppelingswerken in het geval er in de omgevingsvergunning al een gescheiden stelsel opgelegd werd.

-          Hergebruikinstallaties om regenwater nuttig toe te passen (bv. regenwaterpomp).

Op uitdrukkelijke vraag van de eigenaar en mits akkoord van Aquafin, kan Aquafin werken vermeld in onderhavig artikel uitvoeren na opname in de offerte als aanvullende werken.

Art. 9: Opvolging van keuringsattesten en belasting niet-optimale afkoppeling

§1. Eén jaar na de voorlopige oplevering van een rioleringsproject (of na de beëindiging van omgevingsvergunningsplichtige bouwwerken), moeten de keuringsattesten overgemaakt zijn aan de Vlaamse Milieumaatschappij.

§2. Indien er in een lopend dossier na twee aanmaningen van Water-link geen geldig keuringsattest kan aangeleverd worden, wordt het dossier als openstaand beschouwd.

§3. Openstaande dossiers komen in aanmerking voor toepassing van de gemeentelijke belasting op het niet optimaal afkoppelen van de private hemelwaterafvoer.